توسعه باغ های آذربایجان شرقی با رهیافت‎های جدید مرکز تحقیقات کشاورزی

سهم بخش کشاورزی در تولید ناخالص داخلی و تعداد افراد شاغل در این بخش و تامین غذای مردم در سالهای اخیر موجب توجه ملی به این مسئله مهم حیاتی شده است و توسعه مراکز تحقیقاتی در حوزه کشاورزی و تقویت دانشکده‎های کشاورزی در استان‎هایی چون آذربایجان شرقی موید این مطلب است .

آذربایجان شرقی با داشتن یک میلیون و 22 صدم میلیون هکتار کشاورزی آبی دیمی و رتبه ممتاز آن در تولید محصولاتی چون سیب، زردآلو، بادام، گردو، پیاز، انگور، نخود، لپه، عسل، تخم‎مرغ و گوشت مرغ که معمولا رتبه‎های اول تا چهارم کشوری را دارد به مدد بهره جستن از نتایج مراکز علمی و تحقیقاتی توانسته است در اکثر امور کشاورزی، دامی و باغی از نظر تحقیقاتی بعنوان الگو در سطح ملی معرفی شود به طوری که صدور محصولات زراعی، باغی و دامی این استان به کشورهای اروپایی و قرار گرفتن 48 درصد تولید صنایع غذایی کشور در آن از ظرفیت‎هایی است که در توسعه و پویایی آن ردپای نتایج علمی، تحقیقاتی و دانشگاهی به چشم می‎خورد .

مهندس مهری رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان می‎گوید : هم اکنون چند مرکز مهم آموزشی، علمی و تحقیقاتی حوزه کشاورزی در آذربایجان شرقی فعال‎اند و صدها عضو هیئت علمی دانشگاهی در این مراکز به یافته‎های پژوهشی مشغول هستند و خوشبختانه نتایج همین دستاوردهای علمی است که استان را در حوزه تولید محصولات کیفی زراعی و باغی در سطح ملی مطرح کرده است.

وی می‎افزاید : استقرار بزرگترین صنایع تولید تراکتور و تجهیزات و ادوات کشاورزی نیز تاثیر خوبی در توسعه و مکانیزاسیون داشته است و استفاده بهینه از آخرین فناوری‎های موجود و بهبود راندمان ماشین‎آلات موجود و به کارگیری آن‎ها در کاشت، داشت و برداشت نیز سال‎ها است که مد نظر بوده است مهندس مهری می‎گوید : 120 پژوهشگر مستقیما در طرح‎های سازمان جهاد کشاورزی استان مشارکت دارند و علاوه بر آن جمع کثیری از اساتید و محققان دانشکده‎های کشاورزی استان نیز با این سازمان همکاری می‎کنند .

وی تولید 5 رقم گندم جدید را برای اولین بار در ایران از نتایج این پژوهش‎ها اعلام کرد و گفت : مرکز تحقیقات دیمی کشور در مراغه و مرکز بیوتکنولوژی تبریز نیز در توسعه پژوهش‎های حوزه کشاورزی و باغی سهیم‎اند .

دکتر لطفعلی زاده، رئیس مرکز تحقیقات کشاورزی آذربایجان شرقی نیز می‎گوید : زمان خداحافظی از کشاورزی سنتی در آذربایجان شرقی فرا رسیده است چرا که انتقال یافته‎های علمی به کشاورزی سنتی بسیار سخت بوده و علاوه بر آن راندمان و بهره وری کشاورزی سنتی نیز بسیار پایین بوده است.

وی می‎افزاید : نتایج نشان می‎دهد که در کشاورزی سنتی بیش از 30 درصد محصولات صنایع و یا بیماری‎ها و آفات آن‎ها را از بین می‎برند در حالیکه کشاورزی علمی و اصولی تولید محصولات باغی و زراعی را چهار فصل و مقرون به صرفه می‎کند .

دکتر لطفعلی زاده به فعالیت‎های علمی مرکز تحقیقات کشاورزی استان که از سال 1340 در خسروشاه تبریز راه اندازی شده اشاره کرد و گفت : این مرکز با 8 واحد تحقیقات کشاورزی و 250 نفر هیئت علمی و کارشناسی سالانه بیش از 140 طرح تحقیقاتی را انجام می‎دهند که در حوزه دانه‎های روغنی، کلزا، یونجه، سیب، پیاز، سیر، نخود، گندم، گردو و … تازه‎های علمی را با توجه به شرایط اقلیم و خاک بدست آورده‎‎ایم به طوری که موفق شده‎ایم برای اولین بار در خاورمیانه 3 نوع بادام جدید آراز، یلدا و اسکندر را به صورت انبوه کشت کنیم که علاوه بر آفت‎زدایی با توجه به سردسیر بودن منطقه این بادام‎ها دیر به گل می‎نشینند تا از آفت سرمازدگی در امان بمانند .

وی می‎گوید : آذربایجان شرقی قطب تولید بادام کشور است و بادام‎های تولیدی جدید با استقبال صادر‎کنندگان خشکبار تبریز مواجه شده و صدور بادام آذربایجان شرقی به کشورهای خارج آغاز شده است .

رئیس مرکز تحقیقات کشاورزی آذربایجان شرقی با اشاره به اینکه با تولید چند نوع جدید زردآلو شامل اردبادی، ارباطان و مراغه‎ای برداشت محصولات کیفی زردآلو نیز آغاز شده و آذربایجان شرقی به عنوان بزرگترین تولید‎کننده زردآلو در خاورمیانه به عنوان صادرکننده نمونه قیسی و فرآورده‎های زردآلو در جهان شناخته شده است می‎افزاید : با استفاده از یافته‎های علمی علاوه بر به حداقل رساندن آفات بادام و زردآلو و کیفی‎سازی محصولات به بازارسازی تجاری آن نیز کمک کرده‎ایم .

دکتر لطفعلی‎زاده به تدوین سند تحقیقاتی آب و خاک استان نیز اشاره کرد و گفت: علاوه بر تدوین سند ملی آب به پایش مستمر منابع آب و خاک استان نیز پرداخته شده است و محققان توانسته‎اند نحوه توسعه کشت باغات و مزارع کشاورزی را تا 50 سال آینده در نقاط مختلف استان با توجه به کمبود آب تدوین کنند .

وی به دستیابی دانش فنی کودهای زیستی اشاره کرد و گفت : با استفاده از این نوع کودها تولید محصولات کیفی باغی و زراعی سرعت می‎گیرد و علاوه بر آن دستورالعمل علمی مصرف کودهای شیمیایی در باغات و مزارع نیز تدوین شده است.

وی می‎گوید : جمع آوری و شناسایی یک هزار گونه گیاهی جدید و جمع آوری و شناسایی 1200 نوع حشرات فعال در مراتع، مزارع و جنگل‎ها از دیگر فعالیت‎های این مرکز است و طرح علمی جمع‎آوری نزولات آسمان و همچنین توسعه کشت آبی نیز پس از ماه‎ها تلاش محققان صورت علمی به خود گرفته است که در این طرح کنترل و استفاده از سیلاب‎های مخرب برای آبیاری درختان میوه مد نظر بوده است .

دکتر حبیب زاده معاون پشتیبانی این مرکز نیز می‎گوید : طرح علمی جمع‎آوری نزولات آسمانی و همچنین جمع آوری آب‎های سطحی و سرگردان و ایجاد باغات جدید و همچنین توسعه کشت آبی نیز پس از ماه‎ها تلاش محققان صورت علمی به خود گرفته است که در این طرح کنترل و استفاده از سیلاب‎های مخرب برای آبیاری درختان میوه مد نظر بوده است .

وی با اشاره به بحران دریاچه ارومیه و پیشروی شوری در اراضی حواشی این دریاچه می‎افزاید: پژوهشگران پس از دو سال تحقیق میدانی به یافته‎های خوبی دست یافتند به طوری که طرح جامع علمی کشت گیاهان شوره زار و کم آب تهیه و تصویب شد و کاشت 3 هزار هکتار حواشی دریاچه ارومیه به درختان پسته و بادام و تولید علوفه آغاز شده است و طبق مصوبات کاشت 30 هزار اصله درخت پسته و هزاران اصله درخت بادام در حواشی دریاچه ارومیه آغاز و هم اکنون انتقال ده‎ها هزار اصله نهال پسته بومی شده از نهال خانه‎های استان به حواشی دریاچه ارومیه آغاز شده است .

معاون پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی آذربایجان شرقی می‎گوید : با توجه به قطب بودن تولید انگور و گردو،دستگاه‎های هوشمند و خشک‎کن انگور و گردو به دست محققان این مرکز طراحی و ساخته شده و تولید انبوه آن در استان آغاز شده است .

دکتر بهمن پاسبان توجه به سلایق مشتریان و بازار‎پسندی و قابلیت خشک کردن گردو و انگور در دماهای متفاوت را از ویژگی‎های منحصر به فرد این دستگاه‎ها عنوان می‎کند و می‎افزاید : تولید انبوه این دستگاه‎ها و صدور آن به سایر استان‎ها ادامه خواهد داشت .

وی به توسعه اولین مرکز تولید بوقلمون کشور در سواحل ارس و مشرف به جنگل‎های ارسباران اشاره کرد و گفت : سالانه 5 هزار جوجه بوقلمون اصلاح شده در این مرکز تولید و در سراسر کشور توزیع می‎شود .

دکتر پاسبان ایجاد باغ‎های گیاهشناسی ، گیاهان دارویی و گیاهان معطر با استفاده از یافته‎های علمی پژوهشگران این مرکز را در استان از دیگر فعالیت‎های گسترده عنوان می‎کند و می‎گوید : تولید بذور اصلاح شده بصورت انبوه نیز در این مرکز آغاز شده و صدور 150 تن بذور اصلاح شده به سایر استان‎ها نیز صورت گرفته است .

مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی نیز می‎گوید : با استفاده از تحقیقات میدانی پژوهشگران توانسته‎ایم به استحصال و ثبت علمی 450 گونه گیاه دارویی جدید اقدام کنیم .

مهندس شکوری می‎افزاید : تشکیل ستاد فناوری گیاهان دارویی در آذربایجان شرقی اتفاق میمونی است که می‎تواند روند تولید گیاهان دارویی در آذربایجان شرقی را مطابق استانداردهای دارویی جهان میسر سازد و علاوه بر آن با تولید انبوه آن و تجاری‎سازی گیاهان دارویی زمینه صدور فرآورده‎های دارویی متنوع را به جهان خارج میسر می‎سازد .

وی می‎گوید: علاوه بر آن با استفاده از نتایج مرکز تحقیقات کشاورزی استان جایگزینی کشت گیاهان دارویی در سواحل کشاورزی استان ارومیه نیز آغاز شده و علاوه بر آن مرکز تحقیقات گیاهان دارویی شمال‎غرب کشور در ایستگاه تحقیقاتی تیکمه داش شهرستان بستان آباد نیز راه اندازی شده است .

منبع: واحد مرکزی خبر